Najważniejsze informacje
- Standardowe badanie czynności serca wykonuje się z użyciem 10 czujników, z których uzyskuje się 12 odprowadzeń.
- Ciało pacjenta musi być czyste, suche i pozbawione nadmiernego owłosienia, by ułatwić prawidłowe przewodzenie sygnału.
- Cztery moduły kończynowe umieszcza się zawsze symetrycznie na rękach i nogach.
- Sześć czujników przedsercowych nakleja się na klatkę piersiową w precyzyjnie wskazanych punktach anatomicznych.
- Kable połączeniowe nie mogą być naprężone, a pacjent w trakcie pomiaru musi całkowicie unikać ruchu.
Rejestracja impulsów elektrycznych przepływających przez mięsień sercowy dostarcza wielu cennych danych o zdrowiu pacjenta. Podczas wykonywania standardowego EKG, personel medyczny nakleja elektrody na starannie wyselekcjonowane partie ciała. Urządzenie natychmiast zbiera te sygnały i kreśli z nich dokładny wykres na papierze milimetrowym. W tradycyjnej procedurze uczestniczy dziesięć czujników, ale sprzęt medyczny na podstawie wyłapanych napięć rysuje dwanaście niezależnych krzywych. Poprawność tych odczytów koreluje bezpośrednio ze starannym przygotowaniem skóry pacjenta i bezbłędnym naklejeniem wszystkich elektrod. Popełnienie błędu w tym zakresie zniekształca rejestrowany sygnał, przez co lekarz kardiolog może później diagnozować pacjenta na podstawie zafałszowanych informacji o ukrwieniu mięśnia sercowego.
Skrupulatne przygotowanie skóry do badania
Poprawne oczyszczenie i odtłuszczenie powłok skórnych to niezbędny początek procedury nakładania czujników. Zignorowanie tego kroku powoduje natychmiastowe powstawanie licznych artefaktów na ekranie monitora. Linie na wykresie stają się poszarpane, nienaturalnie grube i nie nadają się do medycznej analizy.
Ciało badanego człowieka w wyznaczonych punktach musi być idealnie czyste. W określonych sytuacjach ratownik medyczny przeciera wybrane miejsca gazikiem nasączonym mocnym alkoholem izopropylowym, aby zmyć ze skóry brud, pot, resztki kosmetyków i zrogowaciały naskórek. Martwe komórki zachowują się jak izolator elektryczny, co oznacza, że hamują one płynny przepływ naturalnych prądów z wnętrza klatki piersiowej do elektrod EKG. Jeśli pacjent ma gęste owłosienie w strefach naklejania plastrów, trzeba je ogolić jednorazową maszynką. Włosy działają w tym przypadku jak gruba zapora. Uniemożliwiają one hydrożelowi bezpośredni i szczelny kontakt z naskórkiem. Gładka, sucha i odtłuszczona powierzchnia gwarantuje mocne przyleganie elektrod i odbiór sygnału bez zakłóceń.
Jakie typy sprzętu stosuje się w praktyce szpitalnej?
W placówkach ochrony zdrowia personel używa różnych modeli wyposażenia diagnostycznego. Wszystkie elektrody do EKG służą do wyłapywania potencjałów elektrycznych, ale wykazują znaczne różnice w budowie zewnętrznej i mechanizmie mocowania na skórze.
Osprzęt wielokrotnego użytku
W starszych elektrokardiografach i niektórych przychodniach nadal funkcjonują modele wielorazowe. Na nadgarstki i kostki nakłada się plastikowe klamry zaciskowe. Posiadają one wbudowaną blaszkę wykonaną z metalu. Na klatkę piersiową aplikuje się z kolei metalowe elementy przypominające małe gruszki. Ich końcówka przysysa się mocno do ciała w wyniku wytworzenia małej próżni w gumowej pompce. Używanie tego wyposażenia musi być poprzedzone nałożeniem specjalistycznego żelu na skórę pacjenta.
Wygodne plastry jednorazowe
Nowoczesna aparatura korzysta powszechnie z asortymentu jednorazowego użytku. Mają one najczęściej formę małych naklejek z fabrycznie wylaną porcją żelu przewodzącego. Pracownik przykleja je do odtłuszczonego ciała tuż po wyjęciu z blistra. Gwarantują one doskonałą higienę w gabinecie i zmniejszają prawdopodobieństwo przeniesienia drobnoustrojów z jednego chorego na drugiego. Bardzo mocny klej utrzymuje plaster na swoim miejscu przez wiele godzin bez ryzyka jego przypadkowego przesunięcia.
Lokalizacja klamer na górnych i dolnych kończynach
Właściwy proces podłączania badanej osoby rozpoczyna się od rąk i nóg. Sprzęt przeznaczony na te części ciała powinien mieć międzynarodowe oznaczenia literowe i kodowanie kolorami, żeby nie dopuścić do groźnych w skutkach pomyłek podczas szybkich akcji ratunkowych.
Rozkład kolorów na ciele
Czujnik oznaczony symbolem RA ma jaskrawy kolor czerwony. Zakłada się go nad prawym nadgarstkiem od wewnętrznej strony przedramienia. Element LA w kolorze żółtym przypina się z kolei na lewy nadgarstek. Moduł ze znakiem RL jest w całości czarny. Docelowe miejsce znajduje się na prawej kostce, a jego głównym zadaniem jest zapewnienie bezpiecznego uziemienia całego układu. Ostatni zacisk LL ma kolor zielony. Umieszcza się go na lewej kostce pacjenta.
Modyfikacja ułożenia przy urazach
Pewne stany medyczne uniemożliwiają zastosowanie tradycyjnych zasad aplikacji klamer. Amputacje, rozległe oparzenia i gipsowe opatrunki blokują dostęp do nadgarstków i kostek. Czujniki przenosi się wtedy na inne, wyższe części kończyny. Zakłada się je na barkach i tuż przy pachwinach na udach. Bezwzględnie obowiązuje tu zasada utrzymania idealnej symetrii po prawej i lewej stronie tułowia. Podczas przygotowań do badania EKG, elektrody nakłada się bardzo ostrożnie, trzeba jednak najpierw sprawdzić, jak podłączyć je w sposób niepowodujący dodatkowego bólu u poszkodowanego człowieka.
Prawidłowe rozmieszczenie modułów przedsercowych
Po poprawnym zapięciu klamer na rękach i nogach uwaga medyków przesuwa się na klatkę piersiową. W tym rejonie nakleja się sześć małych plastrów ze znakami od V1 do V6. Przylepienie każdego z nich w wyznaczonym punkcie gwarantuje stworzenie wiarygodnego zapisu z przedniej ściany mięśnia sercowego.
Jak zlokalizować odpowiednie przestrzenie?
Personel medyczny znajduje właściwe miejsca docelowe poprzez uważne liczenie żeber badanego pacjenta. Punktem orientacyjnym jest zazwyczaj kąt mostka. Jest to łatwe do wyczucia zgrubienie w górnej części klatki piersiowej. Tuż obok niego leży drugie żebro. Przestrzenie między poszczególnymi żebrami wyczuwa się pod palcami i liczy, przemieszczając się w dół tułowia.
Dokładne punkty naklejania plastrów
Tabela poniżej szczegółowo prezentuje standardowy rozkład punktów rejestrujących.
| Znak odprowadzenia | Przestrzeń i linia anatomiczna na tułowiu |
| V1 | Czwarta przestrzeń międzyżebrowa po prawej stronie bezpośrednio przy prawym brzegu mostka |
| V2 | Czwarta przestrzeń międzyżebrowa po lewej stronie bezpośrednio przy lewym brzegu mostka |
| V3 | Miejsce wypadające w połowie odległości w linii prostej między plastrami V2 i V4 |
| V4 | Piąta lewa przestrzeń międzyżebrowa zlokalizowana idealnie w linii środkowo-obojczykowej |
| V5 | Miejsce na równej wysokości w poziomie z plastrem V4 w lewej linii pachowej przedniej |
| V6 | Miejsce na równej wysokości w poziomie z plastrem V4 w lewej linii pachowej środkowej |
Odstępstwa w budowie ciała
Duże różnice w anatomii ludzi prowadzą czasami do małych zmian w technice przylepiania naklejek. U pacjentek posiadających większy biust elektrody EKG z grupy od V3 do V5 przykleja się przeważnie pod tkanką gruczołową sutka, blisko łuku żebrowego. Skraca to fizyczną odległość sprzętu od serca i polepsza jakość wyłapywanego sygnału. Gruba warstwa tkanki tłuszczowej potrafi zaburzyć przepływ napięć.
Rozszerzona diagnostyka prawej komory i ściany tylnej
Standardowy zestaw dwunastu krzywych rzadko wykazuje wczesne zmiany w przypadku zawału prawej komory serca i jego tylnej ściany. Medycy przenoszą w takich wypadkach wybrane czujniki w zupełnie inne rejony tułowia.
Zapis prawokomorowy
Podejrzenie zawału w prawej części serca skutkuje zleceniem wykonania odprowadzeń od V3R do V6R. Elementy przedsercowe nakleja się niemal identycznie jak w standardowej procedurze, wszystkie plastry przenosi się jednak na prawą stronę klatki piersiowej. Punkt oznaczony jako V4R trafia ostatecznie do piątej prawej przestrzeni międzyżebrowej w linii środkowo-obojczykowej.
Zapis ściany tylnej
Ocena tylnej ściany wiąże się z przyklejeniem plastrów na plecach badanego człowieka. Odprowadzenie z symbolem V7 znajduje się w lewej linii pachowej tylnej. Znak V8 mocuje się precyzyjnie na linii środkowo-łopatkowej. Element pomiarowy V9 przykleja się z kolei w linii przykręgosłupowej po lewej stronie. Wszystkie te trzy punkty leżą poziomo w jednej linii z plastrem V4.
Identyfikacja i unikanie zakłóceń na wydruku
Elektrody EKG po przyklejeniu i podpięciu do maszyny trzeba ułożyć swodobnie. Splątane kable mogą pociągnąć za przypięte plastry i oderwać brzegi folii od naskórka. Przestrzeń pod warstwą hydrożelu wypełnia się wtedy bąbelkami powietrza. Wywołuje to błyskawiczne błędy w pracy algorytmów maszyny.
W kardiologii wyróżnia się trzy rodzaje szumów. Pływająca linia izoelektryczna to uciążliwe zjawisko uciekania wykresu falami w górę i w dół na papierze. Głównym powodem jest brudna skóra pacjenta, wyschnięty żel na plastrze i zbyt głębokie oddechy. Zakłócenia sieciowe z częstotliwością 50 Hz pogrubiają rysowaną linię i zamazują drobne, ale istotne medycznie zmiany. Odpowiada za to praca innych urządzeń elektrycznych w gabinecie. Zakłócenia mięśniowe tworzą na papierze chaotyczne, gęste skoki. Przyczyniają się do nich drgawki z zimna, dreszcze i zwykły stres połączony ze strachem przed wynikiem badania. Utrzymanie w miarę wysokiej temperatury w pokoju i uspokojenie pacjenta niwelują te zakłócenia do zera.
Droga do bezbłędnej diagnostyki elektrokardiograficznej
Sukces w dokładnym odczytywaniu krzywych polega na ogromnej precyzji działania personelu technicznego. Czysta i ogolona skóra toruje prądom najszybszą drogę do kabli, z których maszyna i następnie lekarz mogą pozyskać cenne informacje. Szeroka wiedza z zakresu ludzkiej anatomii pomaga zlokalizować odpowiednie przestrzenie międzyżebrowe dla dwunastu odprowadzeń. Nienaprężone przewody ułożone wzdłuż ciała i uspokojony pacjent tworzą z kolei niezawodne środowisko pomiarowe. Zwrócenie uwagi na te najdrobniejsze detale usuwa wszystkie uciążliwe artefakty utrudniające pracę kardiologom. Finalny, czysty wydruk przyspiesza diagnozowanie i ułatwia szybkie zlokalizowanie niedokrwienia lub uszkodzenia w obrębie pracującego mięśnia sercowego.
FAQ
1. Ile czujników nakleja się do standardowego badania?
Do podstawowego pomiaru używa się dziesięciu czujników. Cztery z nich umieszcza się na kończynach, a pozostałe sześć trafia na klatkę piersiową. Z tych dziesięciu punktów urządzenie generuje ostatecznie dwanaście odprowadzeń.
2. Dlaczego przed badaniem przemywa się skórę alkoholem?
Pot, brud i martwy naskórek izolują impulsy elektryczne płynące z ludzkiego ciała. Dokładne odtłuszczenie skóry poprawia bezpośredni kontakt żelu z naskórkiem. Dzięki temu sprzęt łatwo rejestruje czysty obraz pracy serca bez zakłóceń.
3. Jak postępować z pacjentem ze złamaną nogą w gipsie?
Opatrunek gipsowy uniemożliwia założenie klamry na kostce pacjenta. Punkty pomiarowe przenosi się w takiej sytuacji wyżej na uda. Należy przy tym zachować bezwzględną symetrię po obu stronach ciała.
4. W jaki sposób odpowiednio rozmieścić kolorowe klamry na kończynach?
Czerwony zacisk nakłada się zawsze na prawą rękę, a żółty na lewą. Na prawą nogę trafia moduł w kolorze czarnym. Zieloną klamrę umieszcza się następnie na lewej kostce.
