Zaburzenia pracy serca nie zawsze są możliwe do wykrycia podczas badania w gabinecie lekarskim. Dolegliwości mogą pojawiać się okresowo, utrudniając czy wręcz uniemożliwiając wykonanie dokładnych badań o ustalonej godzinie. Jeśli u pacjenta występują czasowe kołatania serca lub nieprawidłowości pojawiające się o różnych porach dnia lub nocy, może zostać skierowany na holtera do domu.
Poniższy poradnik ma na celu omówienie rodzajów, zasad przygotowania, oraz przebiegu badania holterem w domu. Zachęcamy do zapoznania się z naszym wpisem wszystkie osoby, które chcą dowiedzieć się więcej o tej procedurze.
Czym jest badanie holterowskie?
Badanie serca metodą holtera (nazywane potocznie holterem) to nieinwazyjne badanie diagnostyczne, pozwalające na całodobowy zapis pracy układu krwionośnego lub ciśnienia tętniczego krwi. Wyróżnia się dwa sposoby jego wykonania: holter EKG i ciśnieniowy. Obydwie metody służą do monitorowania pracy układu krążenia przez 24 godziny lub dłużej, w warunkach domowych. Dzięki temu możliwe jest wychwycenie epizodycznych nieprawidłowości w pracy serca, które mogłyby nie zostać zarejestrowane podczas badania ambulatoryjnego, trwającego kilka minut.
Wskazaniami do skierowania pacjenta na tego rodzaju badanie są przede wszystkim zaburzenia pracy serca, takie jak kołatanie czy zaburzenia rytmu. Objawy mogące wskazywać na obecność niewykrytych chorób, przede wszystkim bóle zamostkowe oraz zasłabnięcia, również są podstawą do przeprowadzenia badania holterowskiego. Diagnostyka metodą holtera może być także wykorzystana do oceny skuteczności stosowanych leków antyarytmicznych lub działania rozrusznika serca.
Holter do badania pracy serca w domu – przedstawienie rodzajów
We współczesnej medycynie diagnostycznej holter do domu przeprowadzany jest na dwa sposoby. Obydwa mają na celu dokładną rejestrację pracy serca przez cały czas trwania badania w celu wykrycia nawet najdrobniejszych zaburzeń czy problemów występujących nieregularnie. Każdy rodzaj badania rejestruje inne szczegóły pracy serca.
Badanie elektrokardiograficzne metodą holtera
Holter EKG rejestruje w czasie rzeczywistym każdy impuls elektryczny generowany przez serce. Czas badania wynosi zazwyczaj od 24 do 72 godzin. W przeciwieństwie do zwykłego badania elektrokardiografem wykonywanego w spoczynku, holter umożliwia dokładną ocenę rytmu serca podczas normalnej aktywności fizycznej pacjenta, a także w trakcie snu i sytuacji stresowej. Jest bezcennym narzędziem przy podejrzeniach napadowego migotania przedsionków czy zespołów preekscytacji, które nie mogą być wykryte w trakcie szpitalnego badania EKG.
Urządzenie do badania holterowskiego EKG jest niewielkie. Ma rozmiary porównywalne do telefonu komórkowego. Może być noszone w pokrowcu zapinanym do paska spodni lub zakładanym na szyi lub przez ramię.
Badanie ciśnieniowym holterem serca
Ciśnieniowy holter serca funkcjonuje pod nazwą ABPM (ang. Ambulatory Blood Pressure Monitoring – ambulatoryjne monitorowanie ciśnienia krwi). Mierzy ciśnienie skurczowe, rozkurczowe a także częstotliwość rytmu serca w odstępach ok. 15 – 30 minut, przez całą dobę. Wykonanie pomiaru nie wymaga ingerencji pacjenta. Zaletą takiej formy badania jest eliminacja stresu, nazywanego potocznie „syndromem białego fartucha”, jaki często odczuwany jest przez pacjentów przed czynnościami diagnostycznymi czy zabiegami klinicznymi. Strach przed procedurami medycznymi powoduje wzrost ciśnienia, co uniemożliwia wykonanie dokładnych pomiarów podczas wizyty w gabinecie lekarskim.
Urządzenie pomiarowe składa się z jednostki centralnej, mocowanej na pasku spodni, oraz mankietu zakładanego na ramię. Wyglądem i rozmiarami przypomina standardowy ciśnieniomierz domowy.
Przygotowania do badania holterowskiego
Na dzień przed badaniem holterem elektrokardiograficznym trzeba unikać stosowania balsamów, oliwek czy kremów do ciała. Mogą one utrudniać lub uniemożliwić przyleganie elektrod do ciała, nawet po oczyszczeniu miejsc mocowania elektrod preparatem alkoholowym. Należy także upewnić się, że skóra w tych miejscach jest dokładnie umyta. W rzadkich przypadkach może być konieczne usunięcie owłosienia.
Przymocowanie elektrod wymaga rozebrania się do pasa. Aby zapobiec możliwości ich odklejenia, noszenie luźnej odzieży i spanie w pozycji na plecach są zalecane przez cały czas trwania badania.
W przeciwieństwie do badania elektrokardiograficznego, holter ciśnieniowy nie ma specjalnych wymagań ani ograniczeń dotyczących uprzedniego przygotowania się do założenia urządzenia. Rękaw wykonujący pomiary może być założony na ramię dokładnie tak samo, jak pas ciśnieniomierza i działa na bardzo podobnej zasadzie. Może być więc założony pacjentowi bez konieczności zdejmowania odzieży, jeśli badany założy w dniu zakładania urządzenia koszulkę z krótkim rękawem.
Przebieg badania holterem EKG i ciśnieniowym
Podczas trwania badania ważne jest to, aby pacjent nie zmieniał nawyków oraz trybu życia. Holter na serce powinien rejestrować aktywność w codziennych warunkach. Zaleca się unikanie intensywnego wysiłku fizycznego, mogącego zaburzyć interpretację wyników pomiaru. W czasie badania pacjent może wykonywać większość normalnych czynności, z wyjątkiem kąpieli. Urządzenia do pomiarów nie są wodoodporne, dlatego kontakt z wodą może prowadzić do ich uszkodzenia.
Przez cały czas trwania pomiarów należy prowadzić dziennik aktywności oraz samopoczucia. Jego zawartość jest porównywana z wynikami badania, ułatwiając ich interpretację.
Wyniki badania holterem EKG dostępne są zazwyczaj już w ciągu kilku dni od zwrócenia urządzenia i dziennika. Interpretacja zapisu po holterze ciśnieniowym może jednak zająć nawet kilka tygodni.
Komfortowe i dokładne badanie pracy serca
Holter do domu to rozwiązanie, które z powodzeniem łączy precyzję pomiaru z komfortem pacjenta. Diagnostyka przeprowadzona w naturalnych warunkach życia często daje pełniejszy obraz stanu zdrowia niż krótkotrwałe badania w warunkach klinicznych, zwłaszcza po ich porównaniu z notatkami prowadzonymi przez pacjenta. Pozwala także na dokładne zdiagnozowanie stanu zdrowia pacjentów, którzy odczuwają dyskomfort w trakcie badania w gabinecie lekarskim. Współczesna kardiologia coraz częściej korzysta z tej formy monitorowania, uznając ją za jeden z filarów precyzyjnej i spersonalizowanej opieki medycznej.
Źródła:
- M. Banach, Aktualny stan wiedzy na temat hipotonii, “Borgis – Medycyna Rodzinna” 2004, nr 6, s. 246-250.
- K. Rewiuk, J. Gąsowski, 24-godzinny automatyczny pomiar ciśnienia tętniczego (holter), https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/58723,24-godzinny-automatyczny-pomiar-cisnienia-tetniczego-holter.
- Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Naukowcy z Politechniki Opolskiej modyfikują holter EKG, https://www.gov.pl/web/nauka/naukowcy-z-politechniki-opolskiej-modyfikuja-holter-ekg
