Codzienna praca ratownika medycznego to nieustanne balansowanie na granicy czasu, stresu i odpowiedzialności. W sytuacjach kryzysowych liczą się sekundy, a dostęp do profesjonalnego i kompletnego wyposażenia osobistego może decydować o życiu pacjenta i bezpieczeństwie samego ratownika. Co więcej, dobrze dobrany ekwipunek nie przeszkadza w wykonywaniu czynności i poprawia zarówno komfort, jak i precyzję wszystkich podejmowanych działań.
W poniższym wpisie przedstawimy ekwipunek używany przez ratownictwo medyczne. Omówimy również sprzęt, który powinien obowiązkowo znaleźć się w inwentarzu każdego ratownika zgodnie z przepisami i praktyką terenową.
Odzież ochronna – pierwsza linia bezpieczeństwa
Podstawowym elementem wyposażenia każdego ratownika medycznego jest odzież robocza. Nie tylko chroni personel przed kontaktem ze szkodliwymi substancjami oraz przed warunkami pogodowymi, ale także pozwala na łatwe zidentyfikowanie ratowników na miejscu zdarzenia.
Zgodnie z obowiązującymi normami strój ratownika medycznego powinien składać się z:
- odzieży w intensywnie czerwonym lub pomarańczowym kolorze (high-visibility red/orange). Czarne lub ciemnogranatowe wstawki są dozwolone tylko wtedy, gdy nie zmniejszają widoczności ubrania. Spodnie i kurtka powinny mieć odblaski w okolicach pasa na kurtce i nogawkach spodni;
- napisów identyfikacyjnych w formie naszywek odblaskowych, umieszczanych na lewej piersi i plecach. Zgodnie z obowiązującymi normami naszywki na piersiach muszą mieć litery o wysokości co najmniej 5 cm, a na plecach minimum 15 cm;
- symbolu organizacji, szpitala lub stacji pogotowia, do której należy ratownik. Symbol umieszczany jest najczęściej na lewym ramieniu i ma formę naszywki;
- certyfikowanego obuwia taktycznego z podgumowaną podeszwą. Buty muszą być nieprzemakalne i odporne na uszkodzenia mechaniczne.
Nie ma żadnych wytycznych dotyczących konkretnego kroju czy wariantu odzieży roboczej dla ratowników medycznych. Zarówno formacje, jak i indywidualni ratownicy mogą dobrać odzież wedle własnych preferencji, z zachowaniem wymagań ustawowych. Preferowane są odzież i bielizna termoaktywna, chroniąca przed warunkami atmosferycznymi oraz wygodne ubrania z poliestru lub bawełny. Te ostatnie mają nie tylko wysoką trwałość i odporność na każdy rodzaj uszkodzeń, ale także zapewniają komfort i swobodę ruchu niezbędną do ratowania zdrowia i życia pacjentów.
Minimalny skład sprzętu ratowniczego i medycznego na wyposażeniu ratownika
Wyposażenie ratownika medycznego nie jest przypadkowym zbiorem narzędzi. Lata doświadczeń i przepisy prawne pozwoliły na stworzenie ramowej listy minimalnego wyposażenia, jakie każdy ratownik podejmujący wyjazd do zgłoszenia powinien posiadać. Według załącznika nr. 3 do dokumentu “Wytyczne Komendanta Głównego PSP – KSRG 06.2021” sprzęt ratowniczy i medyczny na wyposażeniu personelu medycznego składa się z:
- plecaka w systemie modułowym, umożliwiającym odpinanie zewnętrznych kieszeni oraz zasobników. Medyczne plecaki są dostępne w tych samych jaskrawych kolorach co odzież ratownicza;
- aparatu do mierzenia ciśnienia krwi oraz stetoskopu w opakowaniu ochronnym;
- pulsoksymetru, czyli urządzenia do mierzenia poziomu tlenu we krwi oraz tętna. Dozwolone jest też używanie kapnometru posiadającego pulsoksymetr;
- glukometru do mierzenia poziomu cukru we krwi oraz paski do niego;
- wyposażenia do intubacji, składającego się z łyżek intubacyjnych z kompatybilną rękojeścią, rurek i jednorazowej prowadnicy intubacyjnej, trzech strzykawek o pojemności 10 ml oraz lidokainy w żelu;
- ampularium leków w którego skład wchodzą leki przeciwbólowe, przeciwwstrząsowe oraz reanimacyjne. Zawiera również płyny koloidalne i krystaloidalne. W przypadku posiadania przez załogę ratowniczą kardiomonitora do monitorowania pracy serca, ampularium może zawierać również preparaty antyarytmiczne,
- jednorazowego zestawu do konikopunkcji, po jednym w rozmiarze dla pacjentów dorosłych i dla dzieci;
- zestawu do kaniulacji żył, składającego się z igieł, wenflonów, okleiny i strzykawek. Jest on przeznaczony do jednorazowego użytku;
- stazy, czyli opaski uciskowej, nazywanej czasem stazą taktyczną;
- trzech zestawów przyrządów do przetaczania płynów;
- igły do odbarczania odmy płucnej;
- zestawu do wykonywania wkłuć doszpikowych, w rozmiarach dla dorosłych oraz dzieci;
- gazików i płynu do odkażania oraz kompresów z gazy jałowej w różnych rozmiarach;
- wyposażenia ochronnego, składającego się z okularów, kasku, zapasu rękawic nitrylowych, nożyczek oraz maseczki medycznej;
- pojemnika na ostre odpady medyczne.
Powyższa lista jest wyznacznikiem zasad kompletowania ekwipunku dla ratowników. Konkretne typy wyposażenia i modele urządzeń mogą różnić się w zależności od formacji i organizacji, do których ratownicy należą.
Czasem ratownicy preferują zamianę plecaka na torbę medyczną. Plecaki ułatwiają przenoszenie wyposażenia i są bardzo wygodne podczas działań. Natomiast torby medyczne zapewniają szybki dostęp do zawartości i często posiadają przegrody ułatwiające segregację ekwipunku.
Ekwipunek medyczny ratownika może być uzupełniony o zestawy ratownicze PSP R1, składające się z narzędzi potrzebnych przy interwencji w poważnych zdarzeniach, m.in. nosze oraz sprzęt do stabilizacji złamanych kończyn. Wymagana minimalna zawartość takiego zestawu została szczegółowo określona w załączniku 3.1 do dokumentu “Wytyczne Komendanta Głównego PSP – KSRG 06.2021”.
Nowoczesny sprzęt dla ratowników medycznych
Listy minimalnego wyposażenia określają wyłącznie rodzaj sprzętu, jaki ratownicy powinni posiadać. Wybór konkretnego modelu zależy natomiast od preferencji formacji lub jednostki oraz jej budżetu. W sklepach z wyposażeniem medycznym można otrzymać cały podstawowy sprzęt dla ratowników medycznych, najczęściej łącznie z plecakiem. Łatwo dostępna jest również odzież ratownicza oferowana w szerokiej gamie krojów, wykończenia i przeznaczenia.
Mamy nadzieję, że powyższy wpis będzie przydatny dla wszystkich osób, które chcą zapoznać się z wyposażeniem posiadanym przez służby ratownicze oraz z wymaganiami dotyczącymi minimalnego ekwipunku, jaki musi znajdować się w inwentarzu.
Źródła:
- Ustawa z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym(Dz.U. 2023 poz. 1032, z późn. zm.)
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2021 r.w sprawie minimalnych wymagań dla jednostek systemu PRM
- Wytyczne Komendanta Głównego PSP – KSRG 06.2021 (zał. nr 3.6)
- Rozporządzenie MSWiA z dnia 18 maja 2022 r. w sprawie umundurowania członków jednostek ochrony przeciwpożarowej (Dz.U. 2022 poz. 1112)
